کلید اتوماتیک یکی از تجهیزات مهم حفاظتی در تابلوهای برق است که وظیفه آن قطع مدار در شرایطی مانند اضافه‌بار و اتصال کوتاه است. برخلاف یک کلید ساده که بیشتر برای قطع و وصل مدار استفاده می‌شود، کلید اتوماتیک می‌تواند به واحدهای حفاظتی مختلفی مانند رله حرارتی، رله مغناطیسی یا رله الکترونیکی مجهز باشد. به همین دلیل، نحوه تنظیم رله های کلید اتوماتیک نقش مهمی در حفاظت از کابل‌ها، تجهیزات و مصرف‌کننده‌های الکتریکی دارد.
در بسیاری از کلیدهای اتوماتیک کمپکت، تنظیمات حفاظتی روی بدنه کلید یا واحد تریپ قرار گرفته و اپراتور می‌تواند با توجه به مدل کلید، محدوده مشخصی از جریان را انتخاب کند. البته این تنظیمات در همه برندها و مدل‌ها یکسان نیستند و نباید بدون توجه به دفترچه فنی سازنده تغییر داده شوند. برای مثال، برخی کلیدهای کمپکت دارای رله حرارتی قابل تنظیم و رله مغناطیسی ثابت هستند، در حالی که برخی مدل‌ها هر دو بخش را قابل تنظیم ارائه می‌کنند.
برای مشاوره رایگان، استعلام قیمت و خرید تجهیزات تابلو برق صنعتی با ما در ارتباط باشید.
پیش از بررسی نحوه تنظیم رله های کلید اتوماتیک 160 آمپر فیکس پارس فانال باید بدانیم رله دقیقاً چه کاری انجام می‌دهد. واحد حفاظتی کلید وظیفه دارد شرایط غیرعادی مدار را تشخیص دهد و در صورت عبور جریان از محدوده مجاز، فرمان قطع را صادر کند. در کلیدهای حرارتی-مغناطیسی، معمولاً دو عملکرد اصلی وجود دارد:
یکی از اشتباهات رایج این است که فرد صرفاً بر اساس آمپراژ درج‌شده روی کلید، تنظیمات رله را انتخاب کند. در واقع نحوه تنظیم رله های کلید اتوماتیک به مجموعه‌ای از اطلاعات فنی وابسته است. پیش از تغییر تنظیمات، حداقل موارد زیر باید مشخص باشند:
| پارامتر | مفهوم | اهمیت در تنظیم |
|---|---|---|
| In | جریان نامی کلید | مشخص‌کننده ظرفیت نامی تجهیز |
| Ir | جریان تنظیمی اضافه‌بار | مربوط به حفاظت حرارتی/اضافه‌بار |
| Im | جریان عملکرد مغناطیسی | مربوط به حفاظت در برابر اتصال کوتاه |
| Icu | قدرت قطع نهایی | توانایی قطع جریان اتصال کوتاه مشخص |
| Ics | قدرت قطع سرویس | ظرفیت قطع قابل استفاده در شرایط تعیین‌شده |
| جریان بار | جریان مورد نیاز مصرف‌کننده | مبنای انتخاب تنظیم اضافه‌بار |
| جریان اتصال کوتاه | جریان خطای احتمالی | برای تنظیم بخش مغناطیسی اهمیت دارد |
مهم‌ترین بخش نحوه تنظیم رله های کلید اتوماتیک مربوط به تعیین مقدار حفاظت اضافه‌بار است. رله حرارتی باید به گونه‌ای تنظیم شود که در شرایط کار عادی مدار بی‌دلیل قطع نکند، اما در صورت افزایش غیرمجاز جریان، قبل از آسیب دیدن کابل یا تجهیزات عمل کند. در بسیاری از انواع کلید اتوماتیک، مقدار تنظیم حرارتی با پارامتری مانند نمایش داده می‌شود. این مقدار ممکن است مستقیماً بر حسب آمپر یا به صورت ضریبی از جریان نامی کلید نمایش داده شود.
برای تعیین مقدار مناسب باید ابتدا جریان واقعی بار مشخص شود. سپس ظرفیت کابل، شرایط نصب، دمای محیط، نوع مصرف‌کننده و الزامات حفاظتی بررسی شود. به عنوان مثال، اگر جریان مجاز کابل کمتر از مقداری باشد که رله می‌تواند تحمل کند، صرفاً افزایش تنظیم رله برای جلوگیری از قطع‌های مکرر تصمیم درستی نیست. یک اصل مهم این است که تنظیم رله حرارتی نباید صرفاً برای جلوگیری از تریپ‌های مکرر افزایش پیدا کند. اگر کلید مرتباً در حالت اضافه‌بار قطع می‌کند، ابتدا باید علت افزایش جریان مشخص شود.
در بررسی نحوه تنظیم رله های کلید اتوماتیک، بخش مغناطیسی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا این قسمت برای واکنش سریع به جریان‌های بسیار زیاد طراحی شده است. جریان عملکرد مغناطیسی معمولاً با پارامتر شناخته می‌شود، هرچند نحوه نام‌گذاری و دامنه تنظیم در مدل‌های مختلف می‌تواند متفاوت باشد.
برای تنظیم این بخش، فقط جریان مصرف‌کننده کافی نیست. باید جریان اتصال کوتاه احتمالی و به‌خصوص حداقل جریان اتصال کوتاه در محل نصب نیز در محاسبات حفاظتی مورد توجه قرار گیرد. اگر مقدار تنظیم مغناطیسی بیش از حد بالا باشد، ممکن است کلید در برابر برخی خطاهای مورد انتظار به‌موقع عمل نکند. از طرف دیگر، تنظیم بیش از حد پایین نیز می‌تواند باعث عملکرد ناخواسته در شرایطی مانند جریان هجومی شود. به همین دلیل، مقدار باید با توجه به مشخصات کلید، نوع شبکه، جریان اتصال کوتاه، جریان راه‌اندازی تجهیزات و هماهنگی حفاظتی تعیین شود.
برای درک بهتر نحوه تنظیم رله های کلید اتوماتیک مثل کلید اتوماتیک 250 آمپر هیوندا باید تفاوت این دو عملکرد را به‌خوبی بدانیم.
| ویژگی | رله حرارتی | رله مغناطیسی |
|---|---|---|
| نوع خطا | اضافه‌بار | اتصال کوتاه و جریان بسیار بالا |
| سرعت عملکرد | معمولاً با تأخیر | بسیار سریع |
| پارامتر رایج | Ir | |
| هدف اصلی | جلوگیری از ادامه اضافه‌بار | قطع سریع جریان خطا |
| وابستگی به زمان | زیاد | بسیار کمتر |
| کاربرد حفاظتی | کابل و تجهیزات در برابر اضافه‌بار | مدار در برابر جریان اتصال کوتاه |
برای اجرای صحیح نحوه تنظیم رله های کلید اتوماتیک بهتر است مراحل زیر به ترتیب انجام شود:
ابتدا برند، مدل، جریان نامی، نوع واحد تریپ و دامنه تنظیمات را از روی پلاک یا دفترچه فنی مشخص کنید.
جریان مصرف‌کننده باید با اندازه‌گیری یا محاسبات مهندسی مشخص شود. برای مدارهای موتوری، شرایط راه‌اندازی نیز اهمیت دارد.
سطح مقطع، جنس هادی، روش نصب، دمای محیط و شرایط بهره‌برداری کابل باید بررسی شود. تنظیم حفاظت نباید از ظرفیت مجاز مدار فراتر رود.
پارامتر با توجه به جریان طراحی و ظرفیت مدار انتخاب می‌شود. مقدار دقیق به طراحی و مشخصات کلید بستگی دارد.
در صورت قابل تنظیم بودن، جریان اتصال کوتاه و هماهنگی حفاظتی باید بررسی شود.
اگر چند کلید پشت سر هم قرار دارند، تنظیمات آنها باید به شکلی باشد که در صورت وقوع خطا، نزدیک‌ترین تجهیز حفاظتی تا حد امکان مدار معیوب را قطع کند.
پس از تنظیم، مقادیر انتخاب‌شده باید با مدارک طراحی، دفترچه سازنده و شرایط واقعی مدار تطبیق داده شوند. تست‌های حفاظتی نیز باید توسط فرد متخصص و با تجهیزات مناسب انجام شوند.
جهت مشاهده حجره اینترنتی
سخن پایانی
نحوه تنظیم رله های کلید اتوماتیک به یک عدد ثابت یا یک فرمول ساده محدود نمی‌شود. برای تنظیم درست باید جریان بار، ظرفیت کابل، مشخصات کلید، نوع مصرف‌کننده، جریان اتصال کوتاه، منحنی زمان-جریان و هماهنگی با سایر تجهیزات حفاظتی بررسی شود. رله حرارتی عمدتاً برای حفاظت در برابر اضافه‌بار و رله مغناطیسی برای قطع سریع جریان‌های شدید مانند اتصال کوتاه به کار می‌رود. در مدل‌های دارای واحد الکترونیکی نیز پارامترهای بیشتری برای کنترل رفتار حفاظتی وجود دارد.
بنابراین، بهترین روش این است که ابتدا اطلاعات مدار و کلید جمع‌آوری شود، سپس مقدار مناسب و در صورت امکان بر اساس محاسبات حفاظتی تعیین شده و در نهایت تنظیمات با منحنی عملکرد سازنده کنترل شوند. اگر هدف، حفاظت واقعی مدار است، افزایش یا کاهش تصادفی تنظیمات برای جلوگیری از قطع‌های مکرر راهکار مناسبی نیست. در پروژه‌های صنعتی و تابلوهای توزیع، تنظیم صحیح کلید اتوماتیک بخشی از طراحی سیستم حفاظتی محسوب می‌شود و بهتر است توسط فرد متخصص و بر اساس مستندات فنی همان کلید انجام شود.
برای دریافت مشاوره تخصصی و استعلام قیمت، با کارشناسان برق و صنعت غفوری تماس حاصل فرمایید.
هنوز حساب کاربری ندارید؟
ایجاد حساب کاربری